Thông điệp mơ hồ từ tổng thống Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 1-4 tìm cách giải thích về cơ sở đưa ra quyết định tấn công Iran nhưng không nêu được nhiều chi tiết mới.

Trong bài phát biểu vào “khung giờ vàng” (vào buổi tối – giờ địa phương), nhà lãnh đạo này không đề cập tuyên bố quen thuộc rằng các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra. Theo AP, ông Donald Trump cũng không cho thấy dấu hiệu chuẩn bị triển khai lực lượng bộ binh, đặc biệt là nhằm thu hồi lượng uranium đã được làm giàu của Tehran.

Tuy vậy, nhà lãnh đạo Mỹ không đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc kết thúc xung đột. Thay vào đó, ông chỉ cho biết chiến dịch quân sự nhằm vào Iran “đã rất gần hồi kết”, ngay cả khi cảnh báo Mỹ sẽ giáng đòn “cực kỳ mạnh” vào Tehran trong vòng 2-3 tuần tới. Thay vì trấn an thị trường rằng ông có thể nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến, theo trang tin Bloomberg, Tổng thống Donald Trump lại có một số phát biểu khiến giới đầu tư thêm lo ngại.

Chứng khoán châu Á lao dốc mạnh ngày 2-4 khi bài phát biểu của ông Donald Trump làm giảm hy vọng về một kết thúc nhanh chóng của cuộc xung đột, qua đó gây áp lực lên tâm lý nhà đầu tư. Ở chiều ngược lại, giá dầu thế giới có thời điểm tăng hơn 6,5%.

Một số chuyên gia nhận định ông Donald Trump dù tuyên bố “nhiệm vụ gần như đã hoàn tất” nhưng lại nhấn mạnh khả năng leo thang thêm trong vài tuần tới. Điều này làm gia tăng nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng hơn đối với cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, không chỉ tại Iran mà cả vùng Vịnh.

Ông Rodrigo Catril, chiến lược gia tiền tệ tại Ngân hàng Quốc gia Úc, cho rằng chiến lược “leo thang để buộc xuống thang” của ông Donald Trump vẫn tiềm ẩn rủi ro. Theo ông, thị trường hiện nhìn nhận rằng cuộc xung đột chưa kết thúc, Mỹ có xu hướng tiếp tục gia tăng sức ép và kỳ vọng điều đó sẽ buộc Iran phải chấp nhận đàm phán.

Tổng thống Donald Trump cũng cho rằng các cú sốc năng lượng sẽ sớm hạ nhiệt khi chiến sự kết thúc nhưng không nêu rõ kế hoạch cụ thể về cách Mỹ sẽ thuyết phục Iran nối lại hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, ông kêu gọi các đồng minh phụ thuộc vào nguồn dầu từ Trung Đông phải chủ động bảo vệ tuyến hàng hải này.

Tuy nhiên, ông Chetan Seth, chuyên gia tại Tập đoàn Tài chính Nomura (Nhật Bản), cảnh báo rằng chiến sự càng kéo dài thì sự gián đoạn năng lượng tại eo biển Hormuz sẽ càng dai dẳng, kéo theo rủi ro giá năng lượng neo ở mức cao hơn. Ông nhấn mạnh chừng nào xung đột chưa thực sự kết thúc thì những rủi ro này vẫn còn hiện hữu.

Trước khi ông Donald Trump có bài phát biểu trên, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có động thái hiếm hoi khi công bố bức thư gửi tới người dân Mỹ. Theo đó, ông khẳng định Tehran không có thù địch với Washington. Tổng thống Iran cảnh báo việc tiếp tục đối đầu sẽ ngày càng tốn kém và vô ích, đồng thời cho rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng, trong đó có năng lượng và công nghiệp, thực chất đang trực tiếp nhắm vào người dân Iran.

Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali hôm 1-4 cho biết Tehran đã đưa ra 4 điều kiện đối với Mỹ và Israel để hướng tới một nền hòa bình bền vững ở Trung Đông. Theo hãng tin Anadolu, 4 điều kiện này là: chấm dứt hoàn toàn mọi hành động gây hấn; đưa ra bảo đảm khách quan và đáng tin cậy nhằm ngăn chặn mọi nguy cơ tái diễn xung đột; bồi thường đầy đủ thiệt hại vật chất và tinh thần; tôn trọng quyền tài phán hợp pháp của Iran tại eo biển Hormuz nhằm bảo đảm an ninh hàng hải quốc tế.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Pakistan ngày 2-4 bày tỏ hy vọng sẽ có cơ hội làm trung gian thúc đẩy các cuộc đàm phán thực chất giữa Mỹ và Iran. Liên quan chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar, người phát ngôn bộ này cho biết kế hoạch hòa bình 5 điểm do 2 nước đề xuất đã được chia sẻ với Iran, Mỹ và các bên liên quan khác, trong khi tiến trình tham vấn vẫn đang tiếp diễn.